Sentō: japońska osiedlowa łaźnia publiczna

Sentō to japońska łaźnia publiczna w sąsiedztwie: duża wanna z gorącą wodą, malowidło góry Fudżi na ścianie i stali bywalcy, którzy przychodzą tu od dziesięcioleci. Kąpiel kosztuje kilkaset jenów. Łaźnie zamykają się jedna po drugiej, co jest dobrym powodem, by odwiedzić je wkrótce.

Czym jest sentō

Sentō (銭湯) zapisuje się znakami oznaczającymi pieniądze i gorącą wodę. Idea jest prosta: płatna łaźnia publiczna dla okolicznych mieszkańców. Większość korzysta ze zwykłej podgrzewanej wody. To główna różnica w stosunku do onsenu, który musi być zasilany naturalnym źródłem termalnym. Niektóre sentō stoją jednak przy źródłach, a część, jak tokijskie łaźnie nazywające się „naturalnymi onsenami”, używa obu nazw.

Typowe sentō ma szatnię, strefę mycia z niskimi kranami i stołkami oraz dwie lub trzy wanny: gorącą, bardzo gorącą i często z hydromasażem lub kąpielą elektryczną. Nad wejściem wypatruj zasłony noren ze znakiem ゆ, oznaczającym gorącą wodę. Nasz przewodnik po etykiecie onsenów opisuje zasady mycia i kąpieli; wszystkie obowiązują także tutaj.

Od świątyń do łaźni Edo

Kąpiel w Japonii upowszechniła się wraz z buddyzmem, który dotarł tam w 6. wieku i uczył, że kąpiel jest cnotliwym czynem. Świątynie w Narze, takie jak Tōdai-ji, miały łaźnie i oferowały mieszkańcom darmowe kąpiele. Pod koniec okresu Heian własne łaźnie miało już Kioto.

Tokijskie Stowarzyszenie Sentō datuje pierwszą publiczną łaźnię w Edo na 1591 rok, rok po przybyciu Tokugawy Ieyasu. Otworzył ją człowiek o nazwisku Ise Yoichi w pobliżu mostu Zenigame. Według relacji z epoki po kilku dekadach w każdej dzielnicy była łaźnia. Łaźnie Edo były koedukacyjne do połowy epoki Meiji, a krany zamontowano w tokijskich sentō dopiero w 1927 roku.

Dlaczego sentō znikają

Sentō były niezbędne, gdy większość domów nie miała łazienki. Gdy prywatne łazienki stały się w japońskich domach normą, ubyło klientów łaźni. Historyk sentō Machida Shinobu szacuje, że w szczytowym okresie około 1965 roku w Japonii działało około 22,000 łaźni. Według danych Ministerstwa Zdrowia w 1996 roku było ich w całym kraju 9,461, a w 2018 roku zaledwie 3,535. W Tokio w tych samych latach liczba spadła z 1,503 do 542.

Część ocalałych łaźni znalazła nowy pomysł na siebie, o czym piszemy niżej. Jeśli w pobliżu twojego noclegu jest stara łaźnia, odwiedź ją, póki jeszcze działa.

Malowidła góry Fudżi

Wielkie malowidło na ścianie sali kąpielowej to znak rozpoznawczy sentō. Pierwsze malowidło zwykle datuje się na 1912 rok, kiedy właściciel Kikai-yu w tokijskiej dzielnicy Kanda poprosił malarza Kawagoe Kōshirō o ozdobienie ściany. Góra Fudżi stała się klasycznym motywem, malowanym jaskrawym błękitem nad wannami, tak by można było kąpać się z widokiem.

Nie każde sentō przedstawia Fudżi. Sakai-yu w Niigacie ma mozaiki z wybrzeżem Sado, Hotta-yu w Tokio zachowało oryginalne mozaiki podczas remontu, a Heian-yu w Kioto nazywa się muzealnym sentō dzięki malowidłu festiwali Kioto o długości 7.2 metra.

Osiedlowa łaźnia

Dla stałych bywalców sentō jest częścią codzienności: kąpiel po pracy, rozmowa ze znajomymi twarzami, a potem powrót do domu i sen. W Manzai-yu w Kobe, otwartej od 1945 roku, w holu sprzedaje się oden, a bywalcy zostają na piwo po kąpieli. Starsze łaźnie często mają bandai, podwyższone miejsce przy wejściu, z którego właściciel pobiera opłaty i widzi obie szatnie. Nowsze mają zamiast tego recepcję.

Goście z zewnątrz są mile widziani. Nie musisz mówić po japońsku. Uśmiech, skinienie głową i obserwowanie innych bardzo pomagają.

Sauny i nowe pokolenie

Japońska moda na sauny dała wielu sentō drugie życie. Właściciele dodali sauny i zimne kąpiele, a młodsi goście przychodzą dla cyklu: sauna, zimna woda, odpoczynek, oraz stanu odprężenia, który japońscy miłośnicy saun nazywają totonou. W Kioto Sauna no Umeyu odrodziła się w 2015 roku jako pierwsza łaźnia prowadzona przez kolektyw Yutonamisha. Później przejął on inne stare łaźnie, w tym Kamogawa-yu, założoną w 1926 roku. Jej ściany pokrywają teraz płytki uratowane z zamkniętych sentō w Kioto.

Sauna zwykle kosztuje dodatkowo, a niektóre miejsca ograniczają czas pobytu jej użytkowników. Jeśli znasz sauny fińskie, przeczytaj przewodnik o temperaturze w saunie: niektóre sauny w sentō działają w temperaturze ponad 100 °C (212 °F).

Ile to kosztuje

Maksymalne ceny sentō ustalają gubernatorzy prefektur na podstawie przepisów o kontroli cen z 1946 roku. W Tokio opłata dla dorosłych wzrosła z ¥550 do ¥600 dnia 1 sierpnia 2026 roku; dzieci w wieku 6–11 lat płacą ¥200, a dzieci poniżej 6 lat ¥100. W 2000 roku opłata wynosiła ¥400.

W innych miejscach bywa taniej. Wśród sentō z naszej listy wstęp kosztuje ¥550 w Kioto i Kumamoto oraz ¥480 w Midori-yu w Niigacie. Za saunę płaci się dodatkowo: ¥100 w Daifuku-yu w Kumamoto i ¥550 w Kairyou-yu w Tokio. Ręczniki, mydło i szampon można kupić lub wypożyczyć w recepcji, jeśli nie masz własnych.

Jak odwiedzić sentō

1. Sprawdź godziny otwarcia. Większość sentō otwiera się w połowie popołudnia, zamyka około północy i ma jeden dzień wolny w tygodniu.
2. Weź mały ręcznik, mydło i szampon albo kup je na miejscu. Niektóre sentō zapewniają bezpłatne kosmetyki.
3. Zdejmij buty przy wejściu i włóż je do szafki na obuwie.
4. Zapłać w recepcji lub przy bandai i dopłać za saunę, jeśli chcesz z niej korzystać.
5. Rozbierz się, umyj i dopiero potem wejdź do wody. Przestrzegaj zasad z naszego przewodnika po etykiecie onsenów: najpierw się umyj, nie wkładaj ręcznika do wody, zwiąż włosy i nie zakładaj stroju kąpielowego.
6. Sprawdź zasady dotyczące tatuaży, jeśli je masz. Różnią się między miejscami; niektóre sentō, w tym Kaieiyu w Tokio, nie wpuszczają gości z tatuażami.

Gdzie znaleźć sentō

Find My Sauna wymienia 78 sentō. W tych miastach jest ich najwięcej:

サウナの梅湯

Kyoto · Odnowiona w 2015 roku, z sauną

鴨川湯

Kyoto · Ogrzewana drewnem, założona w 1926 roku

改良湯

Tokyo · Istnieje od 1916 roku, malowidła artystów

Pytania i odpowiedzi