Saunakachels: elektrisch of houtgestookt
Door het team van Find My Sauna·
Bijgewerkt ·
7 min leestijd
De kachel bepaalt hoe een sauna aanvoelt: hoe snel hij opwarmt, hoe heet het wordt en hoe de stoom voelt wanneer je water opgiet. Bij het kiezen zijn twee vragen het belangrijkst. Elektrisch of op hout? En hoe groot?
Het korte antwoord
Elektrische kachels zijn de eenvoudige keuze: aanzetten, temperatuur instellen, klaar. Houtkachels hebben geen stroom nodig en geven het geknetter en ritueel waar veel saunaliefhebbers van houden, maar vereisen een schoorsteen en brandhout. Voor het vermogen hanteert Harvia als vuistregel ongeveer 1 kW per kubieke meter sauna, plus 1.2 m³ voor elke vierkante meter glas, steen of ander ongeïsoleerd oppervlak. Kies vervolgens een kachel waarvan het opgegeven ruimtevolume je berekende volume omvat en laat hem precies volgens de handleiding installeren.
Soorten kachels
De Finse Saunavereniging noemt de kachel het hart van de sauna. De meeste werken op elektriciteit of hout, al bestaan er speciale modellen op gas of olie.
- Elektrische kachels komen het meest voor. Verwarmingselementen verhitten een mand met stenen; lucht stijgt ertussendoor op en verwarmt de ruimte. Sommige zijn gesloten en geïsoleerd en slaan warmte op tot je een luik opent.
- Houtkachels hebben een vuurhaard onder een ruimte met stenen en een schoorsteen om de rook af te voeren.
- Kachels voor rooksauna's hebben helemaal geen schoorsteen. Een grote stapel stenen wordt urenlang verhit; daarna wordt de rook afgevoerd voordat mensen gaan baden. Onze gids over rooksauna's legt de traditie uit.
- Infraroodpanelen zijn in deze betekenis geen saunakachels. Ze verwarmen je lichaam rechtstreeks, zonder stenen of stoom. Lees wat een infraroodsauna is.
Vermogen: de kilowattregel
Een te kleine kachel krijgt de ruimte moeilijk op temperatuur en koelt af wanneer je water opgiet. Een te grote kachel kost meer bij aanschaf en installatie dan nodig is. De catalogus van Harvia geeft deze klassieke vuistregel:
- ongeveer 1 kW per kubieke meter saunaruimte
- tel voor elke vierkante meter glas, steen, tegels of ander ongeïsoleerd oppervlak 1.2 m³ bij het ruimtevolume op
Kijk daarna naar het opgegeven ruimtevolume van de kachel; elke fabrikant vermeldt dat. Harvia's Vega BC60 van 6 kW is bijvoorbeeld bedoeld voor ruimtes van 5–8 m³, en de Cilindro PC90E van 9 kW voor 8–14 m³.
Een rekenvoorbeeld: een ruimte van 2.0 m lang, 1.8 m breed en 2.1 m hoog heeft een volume van ongeveer 7.6 m³. Een glazen deur van 0.7 bij 1.9 m voegt ongeveer 1.3 m² glas toe. Dus 1.3 × 1.2 = 1.6 m³ extra. Het berekende volume wordt 9.2 m³. De kachel van 6 kW is nu te klein en die van 9 kW past.
Andere fabrikanten gebruiken iets andere correcties. Ook wanden van boomstammen, hoge plafonds en koude buitensauna's veranderen de uitkomst. Gebruik de vuistregel om de keuze te beperken en volg daarna de tabel van de fabrikant zelf.
Hoeveel stenen passen erin?
Het aantal stenen verschilt sterk per kachel. Harvia noemt 20 kg stenen voor de Vega van 6 kW, maar 90 kg voor de Cilindro PC90E van 9 kW. Een grote steenmassa heeft meer tijd nodig om warm te worden, maar slaat ook meer warmte op. Daardoor koelt de ruimte minder af wanneer je veel water opgiet. Onze gids over saunastenen behandelt welke stenen je gebruikt en wanneer je ze vervangt.
Bediening en temperatuur
Elektrische kachels hebben een thermostaat die de stroom uitschakelt wanneer de ingestelde temperatuur is bereikt, en een aparte temperatuurbegrenzer die de kachel bij een storing uitschakelt. Kleinere kachels hebben de bediening vaak ingebouwd. Grotere hebben een afzonderlijk bedieningspaneel buiten de hete ruimte, meestal met een timer. Veel modellen kun je tegenwoordig met een telefoon inschakelen.
In de Verenigde Staten zijn elektrische saunakachels bij de thermostaat, die dicht bij het plafond zit, gewoonlijk begrensd op ongeveer 90 °C (194 °F). Europese kachels gaan vaak iets hoger. Houtkachels hebben geen thermostaat: je regelt de warmte met de hoeveelheid hout en de stand van de luchttoevoer.
Houtkachels: continu of met warmteopslag
De Finse Saunavereniging onderscheidt twee soorten houtkachels:
- Continu gestookte kachels zijn het beeld dat de meeste mensen kennen. Het vuur is gescheiden van de stenen en hete gassen stromen door kanalen eromheen. Je kunt hout blijven toevoegen terwijl mensen baden. Dit is de gebruikelijke kachel voor tuin- en blokhutsauna's.
- Kachels met warmteopslag hebben de stenen in het traject van vlammen en rook. Ze hebben enkele uren nodig om op te warmen en bevatten van enkele tientallen tot honderden kilo's steen. Zodra het vuur uit is, blijven de stenen de hele sessie warmte afgeven.
Sommige moderne kachels zitten ertussenin: één lading brandhout, waarna ze op opgeslagen warmte doorgaan. Ook houtkachels hebben een vermogen in kilowatt, bij een vergelijkbare ruimte vaak hoger dan elektrische kachels. Harvia's M3 is bijvoorbeeld opgegeven als 16.5 kW voor ruimtes van 6–13 m³. Sommige modellen worden van buiten de hete ruimte, door de wand heen, gevuld. Zo blijven as en hout uit de sauna.
Elektrisch of hout: kiezen
Kies elektrisch als je de sauna vaak en zonder lange voorbereiding wilt gebruiken, als hij binnen of dicht bij huis staat, of als hout stoken bij jou beperkt is.
Kies hout als de sauna ver van een stroomaansluiting ligt, je graag een vuur onderhoudt en plaats hebt om droog hout op te slaan. Controleer eerst de plaatselijke regels. In Britse rookbeheersingsgebieden mag hout bijvoorbeeld alleen in een door Defra vrijgesteld toestel worden verbrand.
Bij buitensauna's wordt de keuze vaak door de locatie bepaald. Onze gids voor buitensauna's behandelt elektriciteitskabels, schoorstenen en vergunningen.
Installatie en veiligheid
- Volg de veiligheidsafstanden uit de handleiding. Elke kachel vermeldt minimumafstanden tot wanden, banken en plafond. Voor de Vega van 6 kW geeft Harvia 30 mm aan de voorkant, 50 mm aan de zijkanten en 1.1 m tot het plafond vanaf brandbaar materiaal, in een ruimte van minstens 2 m hoog. Andere kachels verschillen sterk.
- Laat een bevoegde elektricien een elektrische kachel aansluiten. De meeste hebben een eigen stroomkring nodig die op het vermogen is berekend.
- Gebruik de schoorsteen die de kachelfabrikant voorschrijft met de opgegeven afstanden en laat hem regelmatig vegen.
- Vul het stenencompartiment correct. Bij te weinig stenen kunnen de elementen oververhit raken. Bij te veel, dicht opeengepakte stenen gebeurt hetzelfde.
- Plaats een beschermhek rond de kachel als de fabrikant er een aanbiedt, zodat niemand ertegenaan valt.
- Dek de kachel nooit af en droog er geen handdoeken op.
Waar je verschillende kachels kunt proberen
Een of twee sessies in een sauna met houtkachel en een met een grote elektrische kachel leren je meer dan een lijst technische gegevens. Veel sauna's verhuren privésessies.
Saunic Stafford
Winnipeg · Finse sauna
Sauna Public
Salt Lake City · Finse sauna
NRG Haus
Toronto · Finse sauna
Veelgestelde vragen
Welk vermogen moet mijn saunakachel hebben?
Reken op ongeveer 1 kW per kubieke meter ruimte en tel 1.2 kubieke meter op voor elke vierkante meter glas of ander ongeïsoleerd oppervlak. Kies daarna een kachel die voor dat volume geschikt is.
Is een houtkachel of elektrische saunakachel beter?
Geen van beide is voor iedereen beter. Elektrisch is gemakkelijker. Hout heeft geen stroom nodig en veel mensen houden van de warmte, maar vereist een schoorsteen, brandhout en meer werk.
Hoelang duurt het voordat een saunakachel warm is?
Een elektrische thuissauna heeft vaak 30–60 minuten nodig. Grote kachels met veel stenen en houtkachels met warmteopslag hebben meer tijd nodig.
Kan ik zelf een saunakachel installeren?
Je kunt de sauna vaak zelf bouwen, maar een elektrische kachel moet door een bevoegde elektricien worden aangesloten en een houtkachel moet een goedgekeurde schoorsteen krijgen.
Waarom wordt mijn sauna niet heet genoeg?
De kachel kan te klein zijn voor de ruimte, de stenen kunnen oud en dicht opeengepakt zijn of warmte kan ontsnappen via glas of gebrekkige isolatie.
