Soorten sauna’s: Fins, infrarood, stoom, rook en meer
Door het team van Find My Sauna·
Bijgewerkt ·
6 min leestijd
Boek je een 'sauna', dan kun je terechtkomen in een cederhouten cabine van 90 °C, een roodverlichte infraroodcabine, een marmeren stoomruimte of een Koreaans badhuis met meerdere verwarmde ruimtes. Ze zijn verwant, maar voelen heel verschillend. Dit zijn de belangrijkste soorten en wat je ervan kunt verwachten.
Het korte antwoord
De belangrijkste soorten zijn de Finse sauna (hete, droge lucht en water op de stenen), de rooksauna (de oudste soort, zonder schoorsteen), de infraroodsauna (panelen die je lichaam bij lagere temperaturen verwarmen), het stoombad en de hammam (koeler maar zeer vochtig) en de Russische banya (heet, vochtig en vaak met berkenbundels). De Koreaanse jjimjilbang en Japanse onsen en sento zijn badhuistradities met eigen verwarmde ruimtes en baden. Zoutkamers, tonsauna's en drijvende sauna's zijn varianten op deze vormen.
Finse sauna
Warmte: 70–100 °C (158–212 °F), droge lucht. Verwarming: een elektrische kachel of houtkachel met stenen.
Dit is wat de meeste mensen met 'sauna' bedoelen: een houten ruimte met banken op verschillende hoogtes. Je zit in droge hitte en giet water op de stenen voor een stoomstoot die löyly heet. Op warmterondes volgen een koude douche, een koud bad of frisse lucht. De meeste sauna's in sportscholen, spa's, hotels en woningen zijn van dit type, gewoonlijk met een elektrische kachel. Onze gids over de Finse sauna gaat er dieper op in.
Rooksauna
Warmte: zacht en diep, afkomstig van een grote massa stenen. Verwarming: houtvuur zonder schoorsteen.
De oorspronkelijke Finse sauna. Onder een grote stapel stenen brandt urenlang een vuur, waardoor de ruimte zich met rook vult. Als de stenen heet zijn, laat men het vuur uitgaan en voert men de rook af. Daarna baad je in de opgeslagen warmte. De muren zijn zwart van het roet en de lucht ruikt naar houtrook. Omdat het uren duurt om een rooksauna te verwarmen, is een bezoek een gebeurtenis en geen snel uitstapje. De Estse rooksaunatraditie van Võromaa staat op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed. Lees onze gids over rooksauna's.
Infraroodsauna
Warmte: 45–60 °C (113–140 °F), droog. Verwarming: infraroodpanelen in de wanden.
Infraroodpanelen verwarmen je huid en lichaam rechtstreeks in plaats van de lucht, waardoor de ruimte zelf veel koeler blijft. Er zijn geen stenen en geen stoom. Infraroodcabines staan vaak in herstelstudio's en woningen omdat ze klein zijn en minder stroom gebruiken. Veel mensen vinden een langere sessie erin gemakkelijker vol te houden. Er is minder onderzoek naar dan naar Finse sauna's. Lees wat een infraroodsauna is om te zien hoe ze werken.
Stoombaden en hammams
Warmte: 40–50 °C (104–122 °F), bijna 100% luchtvochtigheid. Verwarming: een stoomgenerator.
Een stoombad is strikt genomen geen sauna: het is koeler, de wanden zijn van tegels of steen en de lucht is zo vochtig dat zweet niet kan verdampen. Daardoor voelt het heter aan dan de thermometer aangeeft. De hammam is de badhuistraditie uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika, met stoom, warm marmer en vaak een stevige scrub. Onze gids over wat een hammam is beschrijft het hele ritueel.
Russische banya
Warmte: vaak 70–90 °C (158–194 °F), met meer vocht dan in een Finse sauna. Verwarming: traditioneel een grote gemetselde kachel.
Een banya is een Russisch badhuis. De stoomruimte is heet en vochtig. Centraal in het ritueel staat de venik: een bundel berken- of eikentakken waarmee de huid wordt aangetikt en de lucht wordt toegewuifd. Vilten hoeden komen veel voor, net als lange pauzes met thee en eten tussen de rondes. Banya's vind je in Oost-Europa en de Baltische landen en overal waar Russische en Oost-Europese gemeenschappen wonen, van Toronto tot Chicago. Lees onze gids over de Russische banya.
Koreaanse en Japanse badhuizen
Jjimjilbang
Een Koreaans badhuis dat vaak dag en nacht open is. In de gescheiden badgedeeltes voor mannen en vrouwen baad je naakt in warme en koude baden. In de gedeelde ruimtes draag je het T-shirt en de korte broek van het badhuis. Daar zijn verschillende verwarmde kamers: sommige bekleed met zout of klei, andere ijskoud, en vaak een koepelvormige ovensauna. Ovensauna's bestaan al lang: Koreaanse bronnen uit het begin van de 15e eeuw beschrijven hun gebruik voor de behandeling van zieken. Lees onze jjimjilbanggids.
Onsen en sento
In Japan draait de traditie om baden in water, niet om zweten. Een onsen wordt gevoed door een warmwaterbron. Volgens de Japanse warmwaterbronnenwet moet dat water met een temperatuur van minstens 25 °C uit de grond komen of bepaalde mineralen bevatten. Een sento is een openbaar buurtbadhuis met verwarmd leidingwater. Veel onsen en sento hebben ook een sauna en een koud bad. Onze gids over onsenetiquette legt de regels uit.
Zoutkamers
Zoutkamers zijn bekleed met zoutblokken, vaak roze Himalayazout, en worden van achteren verlicht zodat de wanden gloeien. Sommige worden verwarmd als een milde sauna. Andere zijn halotherapieruimtes, waarin fijn zout de lucht in wordt geblazen terwijl je bij kamertemperatuur zit. Er is beperkt bewijs voor beweringen dat zoutkamers ademhalings- of huidproblemen behandelen. Onze gids over zoutkamers en halotherapie bekijkt wat bekend is.
Ton-, drijvende en andere buitensauna’s
Dit zijn vormen en locaties, geen andere manieren van verwarmen. De meeste zijn Finse sauna's met een elektrische kachel of houtkachel.
- Tonsauna's zijn rond, opgebouwd uit gebogen duigen en populair in tuinen en bij saunaclubs aan zee.
- Drijvende sauna's staan op vlotten of pontons, zodat je vanaf de bank het water in kunt stappen.
- Mobiele sauna's staan op aanhangers en reizen naar stranden, meren en evenementen.
- Tentsauna's combineren een draagbare houtkachel met een hittebestendige tent.
Waar je meerdere soorten kunt proberen
De eenvoudigste manier om je favoriet te vinden, is een badhuis of spa met meerdere soorten sauna's onder één dak. Enkele plekken om te beginnen:
V Spa
Tartu · Fins, stoom, infrarood en meer
Art of Sauna
Vancouver · Fins, stoom, banya en zout
Chicago Bath House
Chicago · Banya, Fins en stoom
Veelgestelde vragen
Wat zijn de belangrijkste soorten sauna’s?
De Finse sauna (droge hitte met stoom van de stenen), rooksauna, infraroodsauna, stoombaden en hammams en de Russische banya. Badhuizen in Korea en Japan hebben hun eigen varianten.
Welke soort sauna is het beste?
Dat hangt af van je voorkeur. Naar Finse sauna’s is het meeste onderzoek gedaan. Infrarood is milder en daardoor voor sommigen geschikter voor langere sessies. Stoombaden passen bij wie van vochtige warmte houdt.
Is een stoombad een soort sauna?
Strikt genomen niet. Het is veel koeler en vochtiger, met betegelde wanden en een stoomgenerator in plaats van een kachel met stenen. Veel spa’s hebben beide.
Wat is het verschil tussen een sauna en een banya?
Een banya is meestal vochtiger dan een Finse sauna en het ritueel draait om een behandeling met bundels berken- of eikentakken.
Wat is de oudste soort sauna?
De rooksauna, die geen schoorsteen heeft. Eeuwenlang werden alle Finse sauna’s zo gebouwd.
