Sauna en alcohol: waarom het een slecht idee is

Een paar drankjes en dan de sauna: het klinkt ontspannend en is op veel plaatsen een traditie. Toch is het een slechte combinatie. In Finland, waar men de sauna goed kent, had de helft van de mensen die over een periode van 13 jaar in een sauna overleden alcohol gedronken. Dit doet alcohol met je lichaam in de hitte.

Wat de Finse cijfers laten zien

Finland heeft ongeveer twee miljoen sauna's voor 5.2 miljoen inwoners. Als iemand cijfers heeft over sterfgevallen in sauna's, zijn het de Finnen. In een onderzoek uit 2008 in de Journal of Forensic Sciences bestudeerden twee Finse onderzoekers sterfgevallen in sauna's tussen 1990 en 2002, met politierapporten, autopsies en toxicologisch onderzoek.

Sterfgevallen in sauna's bleken zeldzaam: minder dan 2 per 100,000 inwoners per jaar. Ongeveer de helft betrof een natuurlijke dood en een kwart werd veroorzaakt door de hitte zelf. Maar 50% van de overledenen had alcohol gedronken en de onderzoekers zagen dat alcohol een steeds grotere rol speelde. Hun advies was duidelijk: drink minder en laat iemand die dronken is nooit alleen in een sauna.

Een Fins overzicht uit 1988 trok een vergelijkbare conclusie: naar schatting droeg alcohol bij aan 20–25 sterfgevallen in sauna's per jaar in een land met minder dan vijf miljoen inwoners.

Bloeddruk en flauwvallen

In de sauna stroomt meer bloed naar je huid om je te helpen afkoelen en daalt je bloeddruk meestal. Alcohol verwijdt ook de bloedvaten. Samen versterken die effecten elkaar.

Een kleine Finse proef uit 1992 mat dit. Tien gezonde jonge mannen gingen nuchter naar de sauna en op een andere dag na veel alcohol te hebben gedronken. Nuchter bleef hun systolische bloeddruk ongeveer gelijk. Na alcohol daalde die gemiddeld van 136 naar 113. Zo'n daling kan ervoor zorgen dat je flauwvalt wanneer je opstaat. In een sauna kun je dan met je hoofd tegen een bank slaan of bewusteloos in de hitte blijven liggen.

Je hart

Je hart werkt in de sauna al harder: het kan 120–150 slagen per minuut bereiken. In dezelfde proef uit 1992 kregen de gezonde jonge mannen geen hartritmestoornissen, ook niet na alcohol. Maar een overzicht in de American Journal of Medicine noemt alcohol in de sauna als risico voor lage bloeddruk, hartritmestoornissen en plotseling overlijden. Finse artsen wijzen erop dat ook de kater de volgende dag een risicomoment is. Heb je een hartaandoening, vermijd deze combinatie dan.

Uitdroging

Door alcohol moet je vaker plassen, wat voor een groot deel verklaart waarom een kater zo naar voelt. In de sauna zweet je, vaak een halve liter of meer per sessie. Alcohol en sauna tegelijk, of een sauna terwijl je een kater hebt, kosten je op twee manieren vocht. Hoofdpijn, duizeligheid en misselijkheid kunnen snel volgen. Onze gids over voldoende drinken in de sauna legt uit hoeveel vocht je verliest.

Vallen, brandwonden en verdrinking

Sauna's hebben hete kachels, natte vloeren, trappen en vaak koud water in de buurt. Alcohol vertraagt je reacties en vermindert je beoordelingsvermogen. Een overzicht van zeven jaar aan patiënten van het brandwondencentrum van het Kuopio University Hospital in Finland vond dat ongeveer een kwart van alle brandwonden verband hield met sauna's, meestal door de kachel aan te raken of door stoom. 40% van die mensen had alcohol gedronken.

Finse artsen noemen ook verstuikingen, hoofdletsel, een hitteberoerte na flauwvallen en verdrinking als ongelukken die samenhangen met alcohol bij de sauna. Meren en dompelbaden zijn leuk wanneer je nuchter bent. Na een paar drankjes zijn ze gevaarlijk.

Kun je een kater uitzweten?

Nee. Je lever breekt het grootste deel van de alcohol af; slechts een klein deel verlaat je lichaam via zweet en adem. Meer zweten versnelt dat niet. Een sauna droogt een lichaam met een kater verder uit en verlaagt de bloeddruk. Het Finse overzicht uit 1988 wees juist de katerfase aan als een periode waarin het risico op hartritmeproblemen hoger kan zijn.

Heb je een kater, drink dan water, eet iets en wacht tot je je beter voelt. Een lauwe douche kan wel. Bewaar de sauna voor de volgende dag.

Hoelang wacht je?

Er is geen door onderzoek vastgesteld aantal uren. Wacht tot je helemaal nuchter bent en geen kater meer hebt. Na een avond veel drinken betekent dat meestal de volgende dag. Heb je bij het eten één drankje gehad, wacht dan enkele uren, drink wat water en kijk hoe je je voelt. Moet je je afvragen of je weer nuchter bent, dan ben je dat nog niet.

En het biertje na de sauna? In Finland en elders is dat een bekend gebruik. Het meeste onderzoek gaat over veel alcohol, niet over één biertje wanneer je de sauna uit bent en bent afgekoeld. Drink eerst water en houd het bij één.

Wie extra voorzichtig moet zijn

De risico's zijn nog groter bij een hartaandoening, hoge of lage bloeddruk, diabetes of een voorgeschiedenis van flauwvallen, en wanneer je medicijnen neemt die de bloeddruk beïnvloeden. Laat iemand die alcohol heeft gedronken nooit alleen in een sauna en laat diegene niet zwemmen of een koud dompelbad nemen. Onze veiligheidsregels voor de sauna behandelen de rest. Krijg je ook nuchter hoofdpijn na de sauna, lees dan waarom je hoofdpijn krijgt na de sauna.

Deze gids bevat algemene informatie en is geen medisch advies.

Waar kun je nuchter heen?

Badhuizen in Russische en Turkse stijl zijn fijne plekken voor een lange, nuchtere avond waarin je afwisselt tussen warmte en koud water. Een paar opties:

Dillon's Russian Steam Bath

Boston · Russisch stoombad

Forest Hills Spa

New York · Banja met zwembad

Russian & Turkish Baths Miami Beach

Miami · Banja, hamam en sauna’s

Veelgestelde vragen