Veilig naar de sauna: 10 regels tegen oververhitting

Voor een gezonde volwassene is een saunabezoek een van de veiligere manieren om een avond door te brengen. Finland, met ongeveer twee miljoen sauna’s, registreerde tussen 1990 en 2002 minder dan 2 sterfgevallen in sauna’s per 100,000 inwoners per jaar. De ongelukken die wel gebeuren volgen vaak dezelfde patronen. Tien eenvoudige regels voorkomen het merendeel.

De 10 regels

1. Houd rondes kort

De meeste mensen blijven 10–15 minuten per keer, en alles tussen 5 en 20 minuten is gebruikelijk. Ga naar buiten wanneer jij dat wilt, niet wanneer de timer het zegt. Het is geen wedstrijd: de World Sauna Championships in Heinola, Finland, stopten nadat in 2010 bij 110 °C een finalist overleed. Onze gids hoe lang blijf je in een sauna? gaat dieper op de duur in.

2. Drink voor en na water

In een ronde van 20 minuten kun je ongeveer een halve liter uitzweten. Drink voor je naar binnen gaat een glas water en neem tussen rondes slokjes. Meer lees je in voldoende drinken in de sauna.

3. Nooit na alcohol

Dit is de belangrijkste regel. In een Finse studie naar sterfgevallen in sauna’s tussen 1990 en 2002 had de helft van de overledenen gedronken. Alcohol verlaagt je bloeddruk bovenop het effect van de warmte, droogt je uit en maakt het lastiger te voelen wanneer je weg moet. Zie sauna en alcohol.

4. Ga niet alleen

Als je in een sauna flauwvalt, blijft de warmte op je inwerken. Ga met iemand samen, of zorg dat iemand weet waar je bent en naar je omkijkt, vooral thuis. De Finse onderzoekers van sterfgevallen in sauna’s waren duidelijk: laat iemand die gedronken heeft nooit alleen achter in een sauna.

5. Blijf uit de buurt van de kachel

Brandwonden zijn een veelvoorkomende saunablessure. Een overzicht van zeven jaar patiënten bij een brandwondencentrum in Kuopio, Finland, vond dat ongeveer een kwart van de daar behandelde brandwonden met een sauna te maken had, vooral door aanraking van de kachel of stoom. Leun niet op het beschermhek van de kachel, let op je stappen in de buurt ervan en doe metalen sieraden af: die worden snel heet.

6. Giet voorzichtig water op de stenen

Water op hete stenen wordt een golf stoom die veel heter aanvoelt dan de droge lucht. Giet kleine hoeveelheden met een lepel, vraag de andere bezoekers eerst of het goed is en gooi nooit van veraf water of naar iemand die dicht bij de kachel zit.

7. Sta langzaam op

Warmte verlaagt je bloeddruk. Snel opstaan van de bovenste bank kan je duizelig maken of doen flauwvallen. Ga eerst een minuut rechtop zitten en houd je ergens aan vast wanneer je naar beneden gaat.

8. Koel verstandig af

Een koele douche of duik tussen de rondes is traditioneel en voor de meeste gezonde mensen prima. Koud water belast het hart wel plotseling. Een overzicht in Mayo Clinic Proceedings vermeldt dat het bij mensen met hartziekte een abnormaal hartritme kan uitlokken. Geldt dit voor jou, koel dan geleidelijk af. Duik nooit alleen in open water.

9. Sla de sauna over als je ziek bent

Koorts, een infectie of buikgriep zijn redenen om thuis te blijven. Je zweet een verkoudheid er niet uit. De sauna voegt extra warmte en vochtverlies toe terwijl je lichaam het al moeilijk heeft.

10. Controleer je medicijnen en aandoeningen

Sommige medicijnen maken het moeilijker om warmte te verdragen. De CDC noemt onder meer plasmiddelen, verschillende bloeddrukmedicijnen, sommige antidepressiva en antipsychotica, en antihistaminica die slaperig maken. Stop nergens mee, maar vraag je arts of apotheker of een sauna voor jou veilig is.

Hitte-uitputting of hitteberoerte?

Oververhitting kent twee fasen en het is belangrijk ze van elkaar te onderscheiden.

Deze signalen komen van de NHS en de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention. Als iemand met hitte-uitputting na 30 minuten afkoelen en drinken niet opknapt, adviseert de NHS het als hitteberoerte te behandelen.

Wat je doet als iemand zich niet goed voelt

1. Breng de persoon uit de warmte naar een koele plek. Laat die liggen bij duizeligheid.
2. Verwijder hete of strakke kleding en koel de huid met koel water en waaieren. Koude kompressen in een doek onder de oksels of tegen de nek helpen.
3. Als de persoon helder is, geef dan water of een sportdrank in kleine slokjes.
4. Als de persoon verward of erg slaperig is, niet zweet, een aanval heeft of bewusteloos is, bel dan een ambulance en blijf intussen koelen. Leg een bewusteloze persoon in de stabiele zijligging.

Extra regels voor thuissauna’s

• Laat de sauna volgens de instructies van de fabrikant installeren, met voldoende vrije ruimte rond de kachel.
• Houd bij een houtkachel de schoorsteen schoon en ventileer de ruimte. Koolmonoxide is geurloos. Hoofdpijn of misselijkheid die buiten afneemt is een waarschuwing.
• Droog geen handdoeken of kleding op of dicht bij de kachel.
• Laat kinderen alleen naar binnen met een volwassene. Onze gids over kinderen en sauna’s legt de grenzen uit.

Wie voorzichtig moet zijn

Overleg eerst met een arts als je instabiele angina pectoris, een recente hartaanval, ongecontroleerde hoge bloeddruk, onvoldoende gecontroleerd hartfalen of ernstige aortastenose hebt. Dit zijn aandoeningen die artsen het vaakst noemen als redenen om geen sauna te gebruiken. Hetzelfde geldt als je lage bloeddruk hebt of snel flauwvalt, zwanger bent of een aandoening hebt die het zweten beïnvloedt. Veel mensen met een stabiele hartziekte gebruiken veilig een sauna, maar bespreek die beslissing met je arts.

Deze gids geeft algemene informatie, geen medisch advies.

Waar je een sauna vindt

Find My Sauna vermeldt 3,662 plekken met een Finse sauna. Deze steden hebben er het meest:

Kelo Spa & Steam

Boston · Sauna en stoom

Sauna House Knoxville

Knoxville · Finse sauna

Ritual Community Sauna & Wellness Space

Nashville · Buurtsauna

Veelgestelde vragen