Ontgift je lichaam door te zweten in de sauna?
Door het team van Find My Sauna·
Bijgewerkt ·
7 min leestijd
Ontgifting is een van de meest gebruikte verkoopargumenten voor sauna's, vooral voor infraroodsauna's. Het idee klinkt eenvoudig: je zweet en het zweet neemt gifstoffen mee naar buiten. Er zit een kleine kern van waarheid in. Het probleem is hoe klein die kern is.
Het korte antwoord
Zweet bestaat voor meer dan 99% uit water, met wat zout en sporen van andere stoffen. Je lever en nieren doen het echte werk om afvalstoffen en chemicaliën uit je lichaam te verwijderen; daarvoor hebben ze geen sauna nodig. Enkele kleine onderzoeken vonden zware metalen en BPA in zweet, maar iets in zweet aantreffen betekent niet dat je er een betekenisvolle hoeveelheid van verwijdert. Volgens een schatting verlies je op een dag waarop je veel zweet ongeveer 0.02% van de vervuilende stoffen die je via een doorsnee voeding binnenkrijgt. Geniet van wat de sauna goed doet en laat het label 'ontgifting' links liggen.
Waaruit zweet bestaat
De taak van zweet is je afkoelen. Wanneer het van je huid verdampt, neemt het warmte mee. Daarom zweet je in een sauna zoveel: bij 80 °C (176 °F) is de lucht veel heter dan jij en is de verdamping van zweet de enige manier waarop je lichaam warmte kan kwijtraken.
Zweet bestaat voor meer dan 99% uit water. De rest is vooral zout, met kleine hoeveelheden mineralen zoals calcium en sporen van eiwitten, melkzuur en ureum. Ook minuscule hoeveelheden van honderden andere stoffen, waaronder giftige, komen erin voor. Daar begint het ontgiftingsverhaal.
Hoe je lichaam afvalstoffen echt verwijdert
Je lever breekt alcohol, geneesmiddelen, hormonen en veel andere stoffen af tot vormen die je lichaam kan afvoeren. Je nieren filteren voortdurend je bloed en voeren afvalstoffen af via urine. Sommige stoffen verlaten je lichaam via gal en ontlasting en andere adem je uit.
Zweet speelt een kleine rol. Neem ureum, een afvalstof die je lever maakt bij de afbraak van eiwitten. Een beetje verdwijnt via zweet, maar je nieren verwijderen vrijwel alles. Zweten wordt pas een belangrijke route voor ureum wanneer de nieren falen.
Als je lever en nieren gezond zijn, doen ze hun werk al. Als dat niet zo is, heb je een arts nodig, geen sauna.
De onderzoeken achter ontgiftingsclaims
De meeste ontgiftingsclaims over sauna's verwijzen naar een kleine groep onderzoeken, waarvan verschillende zijn uitgevoerd door Stephen Genuis, een arts aan de University of Alberta in Canada.
- Metalen in zweet (2011). Zijn team verzamelde bloed, urine en zweet van 20 mensen, 10 gezonde en 10 met gezondheidsproblemen, en testte die op ongeveer 120 verbindingen. Veel giftige elementen kwamen voor in zweet, soms in hogere concentraties dan in bloed of urine.
- BPA in zweet (2012). Dezelfde groep vond BPA, een stof die in sommige kunststoffen wordt gebruikt, in het zweet van 16 van de 20 mensen, ook bij sommigen bij wie het niet aantoonbaar was in bloed of urine.
- Een overzicht van metalen (2012). Een systematisch overzicht van arseen, cadmium, lood en kwik in zweet bekeek 24 studies. Bij mensen met hoge blootstelling bevatte zweet vaak hogere concentraties dan bloed of urine. De auteurs vroegen om gedegen vervolgonderzoek.
Het artikel over BPA concludeerde voorzichtig dat opgewekt zweten 'een mogelijke methode lijkt' om het te verwijderen. Die voorzichtigheid verdwijnt vaak in een saunabrochure.
Waarom die studies geen ontgifting bewijzen
Wie ze nauwkeurig leest, ziet dat deze studies stoffen in zweet aantroffen en suggereerden dat zweten nader onderzoek verdient. Geen ervan liet zien dat saunagebruik de hoeveelheid van die stoffen in iemands lichaam verminderde of iemand gezonder maakte.
- Ze waren klein. Elk van de studies uit Alberta telde twintig deelnemers.
- Er was geen vergelijking door de tijd. Ze volgden niet mensen die wel of geen sauna gebruikten om te zien of de waarden in hun lichaam veranderden.
- Concentratie is niet hetzelfde als hoeveelheid. Een stof kan sterker geconcentreerd zijn in zweet dan in bloed en toch in totaal nauwelijks worden afgevoerd, omdat je maar een beperkte hoeveelheid zweet.
Dat laatste punt is het belangrijkst.
Hoeveel er werkelijk naar buiten komt
In 2018 berekenden onderzoekers van de University of Ottawa hoeveel persistente organische verontreinigende stoffen (waaronder PCB's, sommige pesticiden en vlamvertragers) iemand via zweet verliest. Volgens hun schatting verliest iemand die op een dag ongeveer 2 liter zweet, inclusief 45 minuten zware inspanning, minder dan een tiende nanogram. Dat is ongeveer 0.02% van wat een doorsnee voeding dagelijks toevoegt, en misschien 0.04% als je je heel zwaar inspant.
Metalen zijn iets anders, omdat sommige wel via zweet verdwijnen. Maar in een onderzoek uit 2022 in Taiwan zweetten 12 studenten 20 minuten op een loopband en in een saunacabine. Hun zweet na het sporten bevatte hogere concentraties nikkel, lood, koper en arseen dan het zweet na zitten in de sauna. Als er al iets uit blijkt, dan is het dat bewegen meer doet dan zitten.
Waarom ontgiftingsmarketing misleidt
'Ontgifting' klinkt specifiek, maar meestal ontbreken de gegevens die nodig zijn om de claim te beoordelen: welke stof, hoeveel verlaat je lichaam en wat verandert daardoor?
Het woord kan ook schadelijk zijn. Het suggereert dat je lichaam verstopt zit en hulp nodig heeft, wat niet klopt als je organen werken. Het kan mensen verleiden langer dan verstandig in de hitte te blijven om meer te zweten. Soms gaat het samen met dure programma's, supplementen of beweringen over ziektebehandeling. Wees kritisch op elke sauna, saunadeken of kliniek die belooft zware metalen, schimmelgifstoffen of 'chemicaliën' te verwijderen zonder te zeggen wat en hoe is gemeten.
Maak je je zorgen over een echte blootstelling, bijvoorbeeld aan lood op het werk, ga dan naar een arts. Er bestaan bloedtesten en zo nodig passende behandelingen.
Wat een sauna wel doet
Laat het ontgiftingslabel vallen en er blijft genoeg over om te waarderen. In grote Finse onderzoeken hangt regelmatig saunagebruik samen met een gezonder hart en lagere bloeddruk. Veel mensen merken ook dat ze ervan ontspannen en beter slapen. Onze gids over saunavoordelen bespreekt het onderzoek.
Het gewicht dat je tijdens een sessie verliest, is water, zoals helpt de sauna om af te vallen? uitlegt. En het bewijs over infraroodsauna's, waarbij ontgiftingsclaims het luidst klinken, staat in voordelen van infraroodsauna's.
Wie voorzichtig moet zijn
Veel zweten kost je water en zout. Drink voor en na de sessie en blijf niet langer zitten om meer uit te zweten. Overleg eerst met een arts als je een nier- of hartziekte of lage bloeddruk hebt, zwanger bent of plastabletten of bloeddrukmedicijnen gebruikt. Ga nooit de sauna in na alcohol en vertrek als je duizelig of misselijk wordt.
Deze gids geeft algemene informatie, geen medisch advies.
Waar vind je een goede sauna?
Ga voor de warmte, de rust en de koude duik achteraf. Enkele onafhankelijke sauna's op Find My Sauna:
Mersea Sauna
Liverpool · Finse sauna
Sauna in the Lanes
Brighton · Finse sauna
Sea Biscuit Sauna
Aberdeen · Sauna en rituelen
Veelgestelde vragen
Kun je in de sauna gifstoffen uitzweten?
Alleen sporen ervan. Je lever en nieren verwijderen vrijwel alle afvalstoffen en chemicaliën. Volgens een schatting verwijdert zweet ongeveer 0.02% van de vervuilende stoffen die een doorsnee voeding dagelijks toevoegt.
Waaruit bestaat zweet?
Voor meer dan 99% uit water, plus zout en kleine hoeveelheden mineralen, ureum, melkzuur en eiwitten.
Ontgiften infraroodsauna’s beter dan traditionele sauna’s?
Daar is geen goed bewijs voor. Van beide ga je zweten en zweet bestaat vooral uit water en zout, ongeacht hoe je het produceert.
Helpt een sauna je lever of nieren?
Geen onderzoek heeft dat aangetoond. Gezonde organen hebben geen hulp van zweet nodig. Heb je een nier- of leverziekte, overleg dan met je arts voordat je de sauna gebruikt.
Helpt een sauna na een avond drinken?
Nee. Je lever verwerkt alcohol en een sauna terwijl je uitgedroogd of nog dronken bent is riskant. Wacht tot je hersteld bent en voldoende water hebt gedronken.
