Rodzaje saun: od fińskiej po banię i łaźnię parową

Rezerwujesz „saunę”, a trafiasz do cedrowej kabiny o temperaturze 90 °C, czerwono podświetlonej kabiny na podczerwień, marmurowej łaźni parowej albo koreańskiej łaźni z kilkoma ogrzewanymi salami. Są spokrewnione, ale odczucia w nich bardzo się różnią. Oto główne rodzaje i to, czego możesz się po nich spodziewać.

Sauna fińska

Temperatura: 70–100 °C (158–212 °F), suche powietrze. Źródło ciepła: piec elektryczny lub piec opalany drewnem z kamieniami.

To ten rodzaj, który większość osób ma na myśli, mówiąc „sauna”. Drewniane pomieszczenie z ławkami na kilku poziomach, gdzie siedzisz w suchym gorącu i polewasz kamienie wodą, by uzyskać falę pary zwaną löyly. Po rundach ciepła następuje zimny prysznic, zanurzenie w wodzie lub wyjście na świeże powietrze. Większość saun na siłowniach, w spa, hotelach i domach jest właśnie tego typu, zwykle z piecem elektrycznym. Szczegóły opisuje przewodnik po saunie fińskiej.

Sauna dymna

Ciepło: łagodne i głębokie, pochodzące z wielkiej masy kamieni. Źródło ciepła: ogień opalany drewnem, bez komina.

Pierwotna sauna fińska. Przez wiele godzin ogień płonie pod dużym stosem kamieni, wypełniając pomieszczenie dymem. Gdy kamienie są gorące, ogień wygasa, dym się usuwa i można kąpać się w zgromadzonym cieple. Ściany są czarne od sadzy, a powietrze pachnie dymem drzewnym. Ponieważ nagrzanie trwa godzinami, sesja w saunie dymnej jest wydarzeniem, a nie krótką wizytą. Tradycja sauny dymnej z estońskiego Võromaa znajduje się na liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Zobacz przewodnik po saunach dymnych.

Sauna na podczerwień

Temperatura: 45–60 °C (113–140 °F), sucho. Źródło ciepła: panele podczerwieni w ścianach.

Zamiast ogrzewać powietrze, panele podczerwieni ogrzewają bezpośrednio skórę i ciało, więc w samym pomieszczeniu jest dużo chłodniej. Nie ma kamieni ani pary. Kabiny na podczerwień są popularne w studiach regeneracyjnych i domach, bo są małe i zużywają mniej energii. Wiele osób uważa, że łatwiej wytrzymać w nich dłuższe sesje. Badań jest mniej niż w przypadku saun fińskich. O zasadzie działania przeczytasz w przewodniku czym jest sauna na podczerwień.

Łaźnie parowe i hammamy

Temperatura: 40–50 °C (104–122 °F), wilgotność bliska 100%. Źródło ciepła: generator pary.

Łaźnia parowa nie jest ściśle sauną: jest chłodniejsza, ma ściany z płytek lub kamienia, a powietrze jest tak wilgotne, że pot nie może parować. Odczuwalnie jest goręcej, niż wskazuje termometr. Hammam to odmiana z Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej: łaźnia z parą, ciepłym marmurem i często intensywnym peelingiem. Cały rytuał opisujemy w przewodniku czym jest hammam.

Rosyjska bania

Temperatura: często 70–90 °C (158–194 °F), wilgotność większa niż w saunie fińskiej. Źródło ciepła: tradycyjnie duży piec ceglany lub murowany.

Bania to rosyjska łaźnia. Pomieszczenie parowe jest gorące i wilgotne, a rytuał skupia się na venik, czyli wiązce gałązek brzozowych lub dębowych używanych do oklepywania skóry i wachlowania. Powszechne są filcowe czapki oraz długie przerwy na herbatę i jedzenie. Banie znajdziesz w całej Europie Wschodniej i krajach bałtyckich oraz wszędzie tam, gdzie mieszkają społeczności rosyjskie i wschodnioeuropejskie, od Toronto po Chicago. Zobacz przewodnik po rosyjskiej bani.

Łaźnie koreańskie i japońskie

Jjimjilbang

Koreańska łaźnia, często otwarta całą dobę. Strefy kąpielowe są oddzielne dla kobiet i mężczyzn, a kąpiel odbywa się nago, w gorących i zimnych basenach. W strefach wspólnych nosi się koszulkę i szorty zapewnione przez obiekt; znajdują się tam różne ogrzewane sale, niektóre wyłożone solą lub gliną, inne lodowato zimne, a często także kopulasta sauna przypominająca piec. Takie sauny mają długą historię: koreańskie zapiski z początku 15. wieku opisują ich używanie do leczenia chorych. Zobacz przewodnik po jjimjilbang.

Onsen i sentō

Japońska tradycja skupia się na zanurzeniu w wodzie, a nie na poceniu się. Onsen to kąpiel zasilana gorącym źródłem: zgodnie z japońską ustawą o gorących źródłach woda musi wypływać z ziemi w temperaturze co najmniej 25 °C lub zawierać określone minerały. Sentō to osiedlowa łaźnia publiczna z podgrzewaną wodą wodociągową. Wiele onsenów i sentō ma także saunę i zimną kąpiel. Zasady wyjaśnia przewodnik po etykiecie onsenów.

Groty solne

Groty solne są wyłożone blokami soli, często różowej himalajskiej, podświetlonymi od tyłu, dzięki czemu ściany świecą. Niektóre ogrzewa się jak łagodną saunę. Inne są salami haloterapii, w których drobna sól jest rozpylana w powietrzu, podczas gdy siedzisz w temperaturze pokojowej. Twierdzenia, że groty solne leczą problemy z oddychaniem lub skórą, mają ograniczone podstawy naukowe. Nasz przewodnik po grotach solnych i haloterapii omawia, co wiadomo.

Sauny beczkowe, pływające i inne plenerowe

To kształty i lokalizacje, a nie odmienne rodzaje ciepła. Większość to sauny w stylu fińskim z piecem elektrycznym lub opalanym drewnem.

• Sauny beczkowe są okrągłe, budowane z wygiętych klepek i popularne w ogrodach oraz nadmorskich klubach saunowych.
• Sauny pływające stoją na tratwach lub pontonach, dzięki czemu z ławki można wejść wprost do wody.
• Sauny mobilne buduje się na przyczepach i przewozi na plaże, nad jeziora oraz na wydarzenia.
• Sauny namiotowe łączą przenośny piec na drewno z namiotem odpornym na wysoką temperaturę.

Gdzie spróbować kilku rodzajów

Najłatwiej znaleźć ulubiony rodzaj w łaźni lub spa, które ma kilka typów pod jednym dachem. Oto kilka przykładów:

V Spa

Tartu · Sauna fińska, parowa, na podczerwień i inne

Art of Sauna

Vancouver · Sauna fińska, parowa, bania i grota solna

Chicago Bath House

Chicago · Bania, sauna fińska i parowa

Pytania i odpowiedzi